Autor: Małgorzata Martyka
Pełna wersja tekstu: Lider Biznesu – Ogrodniczy Magazyn Branżowy, nr 5/2024.
Pielęgnacja drzewa to działania mające na celu zapewnienie zdrowia i długowieczności. Niezależnie od tego, czy jest to drzewo młode, dojrzałe czy sędziwe, pielęgnacja powinna wzmacniać zdolność drzewa do wzrostu, odporność na czynniki stresowe oraz adaptację do zmian zachodzących w jego środowisku.
Zdarza się, że pielęgnacja drzewa bywa utożsamiana z jego przycinaniem. Wynika to z błędnego przekonania, że takie zabiegi są dla drzewa korzystne. W rzeczywistości przycinanie żywych pędów jest potrzebą człowieka wynikającą najczęściej z przesłanek estetycznych lub gospodarowania przestrzenią i rzadko kiedy przynosi korzyść samemu drzewu. Każde cięcie jest formą uszkadzania drzewa. Wpływając na naturalne procesy fizjologiczne i strukturę drzewa, można nieopatrznie ograniczać jego wzrost, odporność na czynniki stresowe, zdolność do regeneracji lub zaburzyć stabilność poszczególnych organów.
Przyjęło się, że za pielęgnację uznaje się także usuwanie martwych tkanek, takich jak niestabilne, suche gałęzie, które stanowią zagrożenie, zanim spadną same lub zostaną w naturalny sposób odrzucone przez drzewo. Są to działania wynikające z ludzkiej potrzeby zwiększenia bezpieczeństwa w otoczeniu drzewa. Bywa jednak, że taka potrzeba prowadzi do nadmiernego uszkadzania drzewa.
Obecnie zauważamy rosnącą świadomość właścicieli drzew (…)
ŚWIATŁO – KLUCZ DO FOTOSYNTEZY
Drzewa, jak wszystkie rośliny, potrzebują światła do przeprowadzania fotosyntezy – procesu, dzięki któremu wytwarzają energię potrzebną do wzrostu i rozwoju. Dlatego jednym z najważniejszych aspektów pielęgnacji drzewa jest zapewnienie mu odpowiedniego dostępu do światła.
W gęsto zadrzewionych ogrodach lub w przestrzeniach miejskich drzewa mogą konkurować o światło z innymi roślinami, budynkami lub infrastrukturą. Ten aspekt warto uwzględnić już na etapie planowania nasadzeń. Drzewa, które od najmłodszych lat będą miały zapewnione równomierne oświetlenie korony i przestrzeń na jej rozwój, odwdzięczą się w dorosłym wieku okazałym soliterowym pokrojem.
(…)
WODA – RÓWNOWAGA MA ZNACZENIE
Prawidłowe nawodnienie to kolejny krytyczny aspekt pielęgnacji drzew. Zarówno nadmiar, jak i brak wody mogą być szkodliwe. Drzewa potrzebują wody do transportu składników odżywczych i podtrzymywania swoich procesów metabolicznych, ale nadmiar wody może prowadzić do rozkładu korzeni oraz osłabienia ich odporności na choroby i szkodniki.
(…)
GLEBA – PODSTAWA ZDROWIA DRZEW
Drzewa często muszą stawiać czoła niekorzystnym warunkom glebowym. Jednym z głównych problemów jest zagęszczenie gleby, które zmienia jej strukturę, ograniczając dostęp powietrza oraz powodując zastoje wody lub jej szybki odpływ poza strefę korzeniową. Kolejnym istotnym wyzwaniem jest niedobór materii organicznej, spowodowany m.in. regularnym usuwaniem opadłych liści spod drzewa lub pokryciem gleby wokół niego twardą, nieprzepuszczalną nawierzchnią, która utrudnia przenikanie wody i materii organicznej do gleby.
Drzewa najlepiej rosną w glebie wzbogaconej naturalną ściółką. Naturalny mulcz może powstawać samoistnie wokół drzewa, składając się z jego organicznych części – opadłych liści, drobnych gałęzi, owoców, nasion oraz próchna, które gromadzą się na powierzchni gleby. W połączeniu z obumierającymi roślinami niższego piętra lub sąsiadujących drzew tworzy on naturalną warstwę ochronną.
(…)
OCHRONA DRZEWA I ŚRODOWISKA JEGO ROZWOJU
Kolejnym ważnym aspektem pielęgnacji drzew jest ich ochrona przed uszkodzeniami mechanicznymi, które mogą wynikać z działalności człowieka, np. podczas prac budowlanych ciężkim sprzętem, zakładania przewodów nawodnienia czy w wyniku nieodpowiedniego użytkowania terenów w bezpośrednim otoczeniu drzew. Samo zakładanie trawnika pod okapem korony dorosłego drzewa wiąże się nie tylko z nagłą i niekorzystną zmianą w jego siedlisku, ale często z głębokim ranieniem korzeni sprzętem mechanicznym.
Korzenie, choć przykryte warstwą ziemi, są niezwykle wrażliwe na zbyt intensywne przekopywanie, ubijanie czy zmiany poziomu gruntu. Każda ingerencja w strefie korzeniowej może prowadzić do zaburzenia równowagi w systemie korzeniowym, co z kolei wpłynie na osłabienie całego drzewa.
(…)
MONITORUJMY DRZEWA W NASZYM OGRODZIE
W kontekście pielęgnacji nie można zapomnieć o monitorowaniu stanu zdrowia drzewa, regularnym sprawdzaniu, czy nie pojawiają się oznaki chorób, szkodników lub uszkodzeń, które mogą wymagać interwencji. Wczesne wykrycie problemów, takich jak porażenie przez patogeny, atak owadów czy mechaniczne uszkodzenia, pozwala na szybką reakcję, minimalizując szkody. Warto zwracać uwagę na zmiany w kolorze liści, strukturze kory czy obecność nietypowych wycieków soków, które mogą świadczyć o infekcjach patogenów czy owadów.
(…)
DRZEWA NIE POTRZEBUJĄ CIĘCIA
Każde cięcie drzewa wpływa na jego naturalne procesy fizjologiczne, wykonane nadmiernie poważnie je narusza, ograniczając zdolność drzewa do regeneracji. Już samo zmniejszenie ulistnienia w okresie wegetacji powoduje drastyczne obniżenie powierzchni asymilacyjnej. Także cięcie wykonane prawidłowo – wg nas ludzi – nie pozostaje obojętne dla gospodarki hormonalnej drzewa. Nawet niewielkie formowanie, wykonane na młodych pędach, dezorganizuje procesy sterowania wzrostem i rozwojem młodych tkanek roślinnych. W odpowiedzi na zranienie drzewo intensyfikuje produkcję hormonu stresu stymulującego procesy naprawcze i obronne, m.in. poprzez zamykanie naczyń przewodzących czy zwiększoną produkcję hormonów odpowiedzialnych za gojenie ran i produkcję nowych pędów.
(…)
Właściwe praktyki pielęgnacyjne mogą sprawić, że drzewo stanie się wyjątkowym elementem ogrodowego krajobrazu na wiele pokoleń. Radykalne cięcia, takie jak amputacja konarów czy większych fragmentów korony, wpływają negatywnie na jego estetykę. Fizycznie poranione drzewo nabiera zranionego wyglądu, co może zaburzać harmonię krajobrazu.
Zamiast sięgać po tak drastyczne środki, lepiej zapobiegać konieczności cięć poprzez odpowiednią pielęgnację od najmłodszych lat drzewa.
(…)
Zachęcamy do przeczytania pełnej wersji artykułu, dostępnej w e-wydaniu magazynu Lider Biznesu. Link do magazynu nr 5/2024: https://wydawnictwa.grupamtp.pl/lb/052024/52/
