Subiektywna opowieść o kursie CID z podziałem na epoki historyczne
Kurs CID zdobył sobie stałe miejsce na mapie arborystycznej oferty szkoleniowej w Polsce, odpowiadając na potrzeby kształceniowe różnych sektorów branży. (…) Kurs jest (…) wspólnym dziełem licznego grona zarówno wykładowców, jak i uczestników, którzy kształtują go poprzez aktywny w nim udział. Rosnąca profesjonalizacja branży arborystycznej w Polsce stawia kursowi coraz wyższe wymagania i mobilizuje wykładowców do przedstawiania najlepszej, aktualnej wiedzy.
Autor: dr inż. Piotr Tyszko-Chmielowiec
Fot. 1. Egzamin podczas kursu CID we Wrocławiu w 2024 roku.
Prehistoria
Podczas realizacji programu ochrony alej „Drogi dla Natury”, prowadzonego od 2009 roku w strukturze wrocławskiej Fundacji EkoRozwoju, pojawiła się potrzeba opracowania prostej metodyki nauczania inspekcji drzew. Zdawaliśmy sobie sprawę z faktu, że los drzew, w tym drzew przydrożnych, leży w rękach osób, którym często brakuje odpowiednich umiejętności. Z zespołem ekspertów zaczęliśmy szukać inspiracji w kraju i zagranicą, wertowaliśmy literaturę, jeździliśmy na kursy do Wielkiej Brytanii i Niemiec. Szkolenia, które przeprowadziliśmy w latach 2011-15 w ponad 90 gminach w całej Polsce pozwoliły nam przetestować i udoskonalić zaproponowaną metodykę, która została opisana w podręczniku „Drzewa w krajobrazie”.
Fot. 2. Zajęcia terenowe podczas kursu CID w Krakowie w 2024 roku.
Czasy starożytne i średniowiecze
Jesienią 2015 roku, we wrocławskim Parku Grabiszyńskim, odbyły się pierwsze zajęcia kursu Certyfikowanego Inspektora Drzew. Program kursu składał się wówczas z trzech zjazdów (jeden zjazd jednodniowy i dwa zjazdy dwudniowe). Te pierwsze jednodniowe zajęcia pozwalały uczestnikom przekonać się, czy naprawdę warto kontynuować naukę w ramach tej nowej na rynku szkoleń oferty. Każdy uczestnik otrzymywał sondę arborystyczną oraz prosty skrypt zawierający podstawy przekazywanej wiedzy.
Obok stałych miejsc prowadzenia kursu, to jest Wrocławia, Warszawy, Krakowa i Gdańska, zajęcia odbywały się także w Gliwicach, Łodzi i Poznaniu. Kursami CID interesowały się różne sektory – zazwyczaj przynajmniej połowę kursantów stanowili pracownicy gmin i zarządów zieleni, ok. 20-30% stanowili arboryści i inne osoby zajmujące się utrzymaniem zieleni, a pozostałymi uczestnikami byli różni zarządcy terenów oraz społecznicy pragnący kompetentnie chronić drzewa. Przeważali przedstawiciele dużych i średnich miast. Rozpoczęliśmy wtedy także współpracę z Lasami Państwowymi oraz parkami narodowymi i krajobrazowymi.
Kluczową cechą nowego kursu była certyfikacja, czyli potwierdzenie nabytych kwalifikacji w drodze egzaminu. Egzamin od początku składał się z części teoretycznej (pisemnej) i praktycznej (terenowej). Zdecydowana większość kursantów zdaje ten egzamin pewnie, choć są i tacy, którzy muszą przystąpić do poprawki. Absolwenci otrzymują drukowany certyfikat i kartę plastikową, które potwierdzają fakt zdania egzaminu.
Czasy współczesne
Przejście w czasy współczesne było poznaczone serią przemian. Zmianę trybu pracy wymusiła na nas pandemia Covid-19 w 2020 roku – część tematów przenieśliśmy wtedy na platformę on-line. To, co początkowo było sposobem na przejście przez lockdown, pozostało, chociaż podstawę kursu nadal stanowią dwa dwudniowe zjazdy w „realu”, z dużym udziałem ćwiczeń praktycznych.
Fot. 3. Ćwiczenia z badania systemu korzeniowego sondą arborystyczną. Kraków 2024
Jakościową zmianą było opracowanie w roku 2021 nowych podręczników w ramach międzynarodowego projektu Erasmus+ Tree Assessor, we współpracy z partnerami z Węgier i Łotwy. Podręczniki te zostały osadzone w spójnym programie nauczania, obejmującym sylabusy i materiały pomocnicze. W tym okresie zakończyła się też praca nad standardami arborystycznymi prowadzona w ramach projektu LIFE „Drzewa dla zielonej infrastruktury Europy”. W szczególności „ Standard inspekcji i diagnostyki drzew” powstał w znacznej mierze w oparciu o doświadczenia kursu CID i sam w sobie jest obecnie istotnym źródłem wiedzy dla kursantów. Zespół Instytutu Drzewa był i nadal jest zaangażowany w prace nad europejskimi standardami arborystycznymi, prowadzone pod egidą European Arboricultural Council.
W ostatnich latach zorganizowaliśmy kursy CID w kolejnych miastach – Szczecinie i Lublinie, a obecnie w przygotowaniu jest edycja w Białymstoku. Kurs CID uzyskał własne logo. Wprowadzona została recertyfikacja dyplomów kursu, czyli ponownego potwierdzenia nabytych kompetencji w oparciu o udokumentowane ustawiczne kształcenie. Pierwsze zagraniczne wdrożenie kursu miało miejsce w Ukrainie, przygotowywane jest kolejne w Chorwacji, a także wersja angielska kursu dla wszystkich zainteresowanych z różnych krajów.
Próba podsumowania
W 2025, dziesiątym roku kursu, spodziewamy się tysięcznego absolwenta blisko 50 krajowych edycji. Kurs CID zdobył sobie stałe miejsce na mapie arborystycznej oferty szkoleniowej w Polsce, odpowiadając na potrzeby kształceniowe różnych sektorów branży. Próba wymienienia w tym tekście osób najbardziej zasłużonych dla powstania i rozwoju kursu Certyfikowanego Inspektora Drzew wystawiłaby autora na ryzyko pominięcia wielu innych. Kurs jest bowiem wspólnym dziełem licznego grona zarówno wykładowców, jak i uczestników, którzy kształtują go poprzez aktywny w nim udział. Rosnąca profesjonalizacja branży arborystycznej w Polsce stawia kursowi coraz wyższe wymagania i mobilizuje wykładowców do przedstawiania najlepszej, aktualnej wiedzy.
