Autor: Magdalena Wysmyk
Czy można rozpoznać drzewo po korzeniach?
W pracy arborysty, inspektora drzew czy specjalisty ds. ochrony zieleni najczęściej skupiamy się na częściach nadziemnych drzewa – pniu, koronie, liściach. To one są zwykle podstawą do identyfikacji gatunku, a także oceny stanu zdrowotnego. Tymczasem zdarza się, że to właśnie korzeń – to, co na co dzień ukryte – staje się jedynym dostępnym materiałem do analizy. Co wtedy?
Czy możliwe jest rozpoznanie gatunku drzewa tylko na podstawie korzeni?
Choć brzmi to jak zadanie dla eksperta od mikroskopowych analiz, okazuje się, że różnice między korzeniami różnych gatunków są widoczne gołym okiem, o ile wiemy, na co zwrócić uwagę. W ostatnich latach temat ten zyskał nowe znaczenie dzięki praktykom terenowym i badaniom prowadzonym przez norweskich arborystów – Kristin Moldestad i Olvego Lundetræ.
Dlaczego identyfikacja korzeni może być potrzebna?
Sytuacje, w których taka umiejętność okazuje się przydatna, zdarzają się częściej, niż mogłoby się wydawać:
- podczas nadzorów inwestycyjnych, kiedy konieczne jest określenie, które korzenie należy zachować (np. drzewa objętego ochroną), a które można usunąć,
- po awariach infrastruktury, kiedy korzeń uszkodził instalację podziemną i trzeba ustalić, które drzewo za to odpowiada,
- w inwentaryzacjach dendrologicznych, gdy mamy do czynienia z pniakami bez widocznych typowych cech nadziemnych.
W takich przypadkach zdolność rozpoznania gatunku drzewa po samym korzeniu może mieć kluczowe znaczenie – zarówno ze względów formalnych, jak i praktycznych.
Jak powstał przewodnik „Korzenie”?
Inspiracją do stworzenia publikacji była rzeczywista sytuacja z praktyki terenowej. Kristin Moldestad i Olve Lundetræ zostali poproszeni o pomoc w ochronie wiekowego dębu, który rósł na terenie przedszkola w Norwegii – w miejscu, gdzie planowano prace budowlane. Problem polegał na tym, że w obrębie strefy korzeniowej rosły także inne drzewa i krzewy, przeznaczone do usunięcia. Wszystkie korzenie były jednak ze sobą splątane i nie było jasne, które należą do dębu, a które do innych roślin.
Dostępna literatura nie dostarczała żadnych przydatnych wskazówek. Kristin i Olve rozpoczęli więc własne poszukiwania w terenie – porównywali korzenie różnych gatunków, zwracali uwagę na ich barwę, teksturę, zapach i budowę. Szybko zauważyli, że istnieją wyraźne cechy diagnostyczne, które pozwalają odróżnić korzenie od siebie. To odkrycie stało się punktem wyjścia do stworzenia pierwszego w Europie terenowego przewodnika do rozpoznawania drzew po korzeniach.
Czym jest przewodnik „Korzenie”?
„Korzenie. Przewodnik do oznaczania w terenie” to unikatowa publikacja autorstwa Kristin Moldestad i Olvego Lundetræ, zawierająca zwięzłe opisy korzeni 47 gatunków drzew liściastych i iglastych oraz wyraźne zdjęcia korzeni i ich przekrojów wykonane w warunkach terenowych.
Choć publikacja powstała w Norwegii, większość opisanych w niej gatunków powszechnie występuje również w Polsce – co czyni ją praktycznym narzędziem także dla polskich użytkowników.
Dlaczego warto mieć tę książkę?
- To pierwsza taka publikacja poświęcona wyłącznie korzeniom drzew.
- Zawiera realistyczne fotografie umożliwiające porównanie ich z korzeniami drzew, jakie znajdziemy w terenie.
- Pomaga w praktyce terenowej, gdzie liczy się szybka i trafna identyfikacja.
- Doskonale sprawdzi się jako uzupełnienie edukacji – zarówno na kursach zawodowych, jak i w pracy akademickiej.
- Jest dostępna po polsku – w tłumaczeniu przygotowanym przez zespół Instytutu Drzewa.
Komu przyda się taki przewodnik?
- arborystom i dendrologom,
- osobom nadzorującym prace inwestycyjne przy drzewach,
- przyrodnikom i edukatorom,
- studentom kierunków przyrodniczych,
- wszystkim zainteresowanym biologią drzew i ich ochroną.
Zajrzyj do środka i przekonaj się, jak wiele można odczytać z korzeni.
Dzięki współpracy z autorami, przewodnik został w 2025 roku przetłumaczony na język polski i wydany przez zespół Instytutu Drzewa.
Publikacja jest dostępna w naszym sklepie internetowym.
