Autor: Mariusz Krynicki
Pełna wersja tekstu: Lider Biznesu – Ogrodniczy Magazyn Branżowy, nr 3/2024.
Większość posiadaczy ogrodów ma lub chce mieć drzewa na swojej posesji. Zauważamy wiele korzyści, jakie dają nam drzewa, nie tylko estetyczne, ale również zdrowotne czy finansowe. Czasami jednak z uwagi na to, że posiadanie drzewa może przysparzać kłopotów, zastanawiamy się, czy posadzić drzewo w swoim ogródku.
W skrajnych przypadkach decydujemy się na usuwanie drzew, zanim osiągną znaczne rozmiary, lub przeprowadzamy na nich swoiste doświadczenia w postaci drastycznych cięć zmniejszających ich rozmiary. To w konsekwencji może doprowadzić do utraty ich stabilności.
Oczywiście posiadanie drzewa (szczególnie dojrzałego albo sędziwego) może nieść za sobą pewne ograniczenia, a także konsekwencje finansowe czy prawne. Jednak, gdy przyjrzeć się bliżej, okazuje się, iż „nie taki diabeł straszny, jak go malują”. Zastanówmy się nad ograniczeniami i oceńmy, czy faktycznie są na tyle uciążliwe dla posiadacza drzewa, aby się ich obawiać.
Ogólnie obowiązki dla posiadacza gruntu, na którym rośnie drzewo, w większości wynikają z dwóch zasadniczych aktów prawnych:
• kodeksu cywilnego określającego kwestie odpowiedzialności za zdarzenia wynikające z zagrożenia, jakie drzewa mogą stwarzać dla ludzi bądź mienia, jak też sporów sąsiedzkich (gdy drzewo rośnie blisko posesji sąsiedniej) oraz
• przepisów ustawy o ochronie przyrody, regulujących kwestie ochrony drzew, usuwania drzew czy ich przycinki.
OBOWIĄZKI WŁAŚCICIELA DRZEWA – ODPOWIEDZIALNOŚĆ CYWILNA
W przepisach ustawy kodeks cywilny zawarto ograniczenia i prawa w stosunku do drzew, które mogą powodować uciążliwości dla naszego sąsiada. Przepisy te dotyczą zasadniczo dwóch głównych aspektów:
• stosunków międzysąsiedzkich i sporów wynikających z obecności drzewa zbyt blisko granicy działki (a tym samym oddziaływania drzewa na działkę sąsiednią) oraz
• odpowiedzialności za bezpieczeństwo w otoczeniu drzewa (w tym utrzymanie drzewa w stanie niepowodującym zagrożenia dla ludzi i mienia).
SPORY MIĘDZYSĄSIEDZKIE
Spory międzysąsiedzkie często dotyczą sadzenia drzew zbyt blisko granicy działki, co w późniejszym czasie może wiązać się z uciążliwością dla sąsiada polegającą m.in. na zacienieniu części działki przez gałęzie przechodzące poza granicę nieruchomości, opadających na sąsiednią działkę owoców czy odłamanych gałęzi, przerastanie korzeni drzewa na działkę obok, a nawet zaciemnienie pomieszczeń czy brak sygnału radiowo-telewizyjnego. (…)
KONIECZNOŚĆ DBANIA O DRZEWA I ZAPEWNIENIE BEZPIECZEŃSTWA
Dbanie o drzewa na prywatnych posesjach jest nie tylko kwestią estetyki, ale również bezpieczeństwa ludzi i mienia. Przy młodych drzewach raczej nie ma zagrożeń, ale gdy posiadamy drzewo dojrzałe lub sędziwe, możemy mieć pewne obawy co do bezpieczeństwa w jego otoczeniu.
Nie jest zasadą, że stare drzewo stanowi zagrożenie. Ryzyko w otoczeniu drzewa uzależnione jest od wielu czynników, w tym rodzaju użytkowania gruntu, na który może oddziaływać drzewo i od cech diagnostycznych wskazujących, że elementy drzewa mogą się odłamać (lub całe drzewo może upaść). Statystycznie ryzyko wypadku z udziałem drzewa jest niskie. Na co dzień stykamy się z sytuacjami, w których ryzyko jest znacznie wyższe, a jednak z uwagi na to, że jest to codzienność, nie zwracamy na to uwagi (chociażby podróżowanie samochodem). (…)
CO MOGĘ ZROBIĆ ZE SWOIM DRZEWEM?
Odrębną grupą przepisów dotyczących posiadania drzewa są przepisy ustawy o ochronie przyrody regulujące kwestię usuwania drzew czy prac, jakie mogą być wykonywane na nich.
Pamiętajmy o tym, że jeżeli działka, na której rośnie drzewo przewidziane do usunięcia, objęta jest ochroną konserwatorską – wpisaną do rejestru zabytków, wtedy zawsze wymagane jest uzyskanie odrębnego pozwolenia wydanego przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Posiadanie drzewa w swoim ogrodzie nie jest uciążliwością. W przypadku konieczności drzewo możemy wyciąć. Drzewa o niewielkim obwodzie możemy wycinać bez zezwolenia/zgody (dla większości gatunków jest to grubość pnia wynosząca 50 cm obwodu mierzonego na wysokości 5 cm od gruntu).
Chcąc wyciąć grubsze drzewa, musimy uzyskać stosowne zezwolenie. Należy w tym miejscu wskazać, że istnieje kilka ścieżek uzyskania zgody na usunięcie drzewa, co jest uzależnione zarówno od celu, w jakim drzewo ma być usunięte, jak i rodzaju gruntu, na którym się znajduje drzewo przewidziane do usunięcia (w tym rodzaju własności tego gruntu i podmiotu starającego się o zgodę).
Różne procedury uzyskania zgody niosą za sobą też różne ewentualne obciążenia, np. w postaci opłat administracyjnych czy konieczności nasadzenia nowych drzew w zamian za usuwane. Gdyby drzewo chciała usunąć osoba fizyczna z terenu swojej posesji (na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej), to wystarczy, że do właściwego organu (urzędu gminy/miasta) złoży zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa. (…)
POMNIKI PRZYRODY
Drzewo stanowiące pomnik przyrody nie może być usunięte. Wcześniej należy znieść z drzewa ochronę pomnikową, co jest możliwe tylko w trzech przypadkach wskazanych w ustawie o ochronie przyrody:
- wtedy, gdy nastąpi utrata wartości przyrodniczych/krajobrazowych, ze względu na które ustanowiono drzewo pomnikiem przyrody,
- wtedy, gdy zachodzi konieczność realizacji inwestycji celu publicznego (ale pod warunkiem, że brak jest rozwiązań alternatywnych realizacji tej inwestycji),
- wtedy, gdy musimy usunąć drzewo ze względu na zagrożenie, jakie ono stwarza dla bezpieczeństwa ludzi/mienia. (…)
Zachęcamy do przeczytania pełnej wersji artykułu, dostępnej w e-wydaniu magazynu Lider Biznesu. Link do magazynu nr 3/2024: https://wydawnictwa.grupamtp.pl/lb/032024/
